Smaointe fánacha – le Philip Cummings

náisiúnta, nuacht, Nuacht24

Leagan ciorruithe den chaint a thug Philip Cummings, iareagarthóir ar Fhorlíonadh Ealaíne Lá Nua, ag seoladh an leabhair ‘ SMAOINTE FÁNACHA’ ag www.coisceim.ie Dé Sathairn seo caite i gCultúrlann Mc Adam – Ó Fiaich

 

‘Molaim daoibh an leabhar seo a chur sa leithreas. Tugaigí faoi deara, le bhur dtoil, nár dhúirt mé libh é a chaitheamh sa leithreas: sin comhairle a choinním fá choinne leabhair – agus údair – eile.

Tá leabharthaí ann a léann tú ó chlúdach go clúdach, leathanach ar leathanach, san ord a foilsíodh iad, a bheag nó a mhór. Ní amhlaidh atá leis an leabhar seo. Amhail uisce beatha den chéad ghrád, is fearr suimín a bhaint as anois agus arís, agus an sult a bhainfidh tú as a fhadú ar an dóigh sin. Agus de réir an taighde chuimsithigh atá déanta agam, níl áit níos fearr ná teach an asail fá choinne léitheoireachta den chineál sin.

Foilsíodh na hailt seo an chéad uair i nuachtán: , mar a bhí aithne air, Lá Nua mar a bhí aithne air ina dhiaidh sin, agus Inné mar atá aithne air anois. Agus seo mar a tharla: cúpla seachtain i ndiaidh dom an post mar eagarthóir ealaíon a fháil ­– cionn is go raibh mise i mo shuí sa suíochán is cóngaraí do Sheamás Mac Annaidh nuair a d’éirigh sé as – tháinig an fear seo a fhad liom le comhairle a thabhairt dom. Comhairle nár iarr mé, caithfidh mé a rá, ach a bhí de dhíth orm … b’fhéidir. D’aithin mé gur Gaeilge a bhí á labhairt aige, ach canúint dhoiléir dhothuigthe nár chuala mé riamh a bhí i gceist. Thuig mé as sin, ar ndóigh, gur Fíor-Ghael a bhí ann agus go raibh iallach orm éisteacht leis. Cibé rud eile a dúirt sé an tráthnóna sin – agus níl mé iomlán cinnte go fóill fiú – gheall sé go gcuirfeadh sé corralt chugam le cuidiú liom na leathanaigh bhána san fhorlíonadh ealaíon a líonadh.

Agus, go díreach mar a gheall sé, thosaigh an hailt iontacha aisteacha spleodracha seo a theacht chugam. Amanna, tríd an phost, amanna tríd an fhuinneog, ach dé ghnáth tríd an chóras poist chéanna a d’úsáid Michael Collins, má thuigeann sibh mé.

Ach má shíl mé go raibh a chanúint labhartha giota beag doiléir, is beag nár thit mé i laige nuair a d’amharc mé ar a scríbhneoireacht den chéad uair. Mar níorbh é amháin gur bhain an chuid is mó de na hailt le cúrsaí staire, ach ba shórt iarsma stairiúil an t-údar fosta. San áit a raibh mise ag dúil le cáipéis Word, leagtha amach go deas, b’fhéidir seiceáil litrithe déanta uirthi cheana féin, ba é lámhscríbhinn den chineál atá ag dul thart an seomra faoi láthair a tháinig isteach. Rinne mé bunchúrsa sna hiairiglifí, agus thosaigh mé ar na hailt a chlóscríobh lena n-ullmhú don nuachtán. Fiú ansin, is iomaí plé casta a bhí agam le hÁine, an fo-eagarthóir eile, leis an best-guess a aimsiú d’fhocal nó do fhrása éigin agus an spriocam preasa ag bualadh linn.

Ba le linn dom na hailt a chlóscríobh, áfach, a d’aithin mé gur seoda a bhí iontu. Ní stair na leabhar a bhí romham, agus stair bheo beathach na tíre. Abair go raibh Charlie Haughey luaite i dtús ailt. Thuig mé, roimh i bhfad, go mbeadh scéal éigin faoi chaidreamh pearsanta a bhí ag an údar le Charlie ag teacht sna sála ag an chéad lua sin. Agus maidir leis na tuairimí a bhí á nochtadh … bhuel, cuirfidh mé mar seo é: ní achan áit a bhfaighfeá iad, ach sna cásanna nach raibh tuairim an údair ag teacht leis an ghnáthdhearcadh ar chúrsaí, bhí bunús agus fianaise staire aige leis an méid a bhí á rá aige.

Sin an sórt pléisiúir atá romhaibh sa leabhar seo, cibé cén áit a léifidh sibh é. Gabhaigí anois agus ceannaigí cóip – ceannaigí dhá chóip, agus cuir cóip bhreise sa leithreas ar eagla go dtiocfainn ar cuairt chugaibh!’

Comments are closed.

Dearthóirí an tSuímh Idirlín Seo: Oin Interactive

2017-05-25 05:57:26

Admin/login Comments RSS

ILBF